Trong căn nhà gỗ xập xệ, tối om của Giàng A Sùng, khói đặc quánh bốc lên từng ụ từ bếp củi giữa nhà. Nghe cô bạn đồng nghiệp của tôi thắc mắc: "Khói nhiều thế, thằng cu còn nhỏ thế kia chịu sao được? Phải làm lại các cửa vào nhà đi", Sùng không trả lời mà chỉ ngước đôi mắt buồn, ngầm bảo, ở Keo Lôm này, người ta chỉ sợ khói thuốc phiện thôi... Nói đoạn, người đàn ông chớm tuổi trung niên nhổm người lấy bộ ấm chén lâu không dùng, để trên gác bếp, dùng tay quệt vội lớp bồ hóng, có ý pha trà mời khách. Nhưng thấy thái độ uể oải của chủ nhân, tôi bèn đề nghị: "Thôi không cần pha trà nữa! Người miền xuôi chỉ muốn nghe chuyện thôi...".
Chẳng nói chẳng rằng, một lát sau, nghe chừng cái bụng đã bắt đầu ưng, Sùng mới bắt chuyện trong tiếng thở dài chán nản: "Mình khổ lắm, cán bộ à! Ma túy khiến đầu óc mình mụ mẫm. Trước đây, mình là trụ cột gia đình, dù nghèo nhưng hai vợ chồng cùng con nhỏ cũng đủ ăn. Bây giờ, vợ buồn vì mình nghiện đã bỏ đi, chỉ thương thằng bé thiếu mẹ, chẳng biết tương lai rồi sẽ ra sao…". Đảo mắt nhìn quanh ngôi nhà tạm bợ làm chỗ che mưa che nắng cho hai mảnh đời ở bản nghèo Chóp Pli (xã Keo Lôm, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên), thấy vật dụng trong nhà không có gì ngoài cái giường cũ kỹ, mấy cái xoong nồi méo mó cùng chồng bát sứt mẻ, tôi hiểu được sự buồn bã của đệ tử "nàng tiên nâu" Giàng A Sùng... Nhưng đó là câu chuyện của 4 năm về trước, khi chúng tôi có mặt tại Keo Lôm để thực hiện một phóng sự truyền hình về nạn nghiện hút ở đây mà bản Chóp Pli là một điểm nhấn. Lần này trở lại, cuộc sống của Sùng đã khác và bộ mặt xã vùng cao này cũng không còn ảm đạm như năm nào. Nguyên nhân dẫn đến sự "khác" này được chính Giàng A Sùng lý giải rằng, người Keo Lôm đã bắt đầu quyết tâm đoạn tuyệt với "con ma" ma túy. Chính vì "con ma" này mà ở Keo Lôm có rất nhiều hộ, trong đó có nhà Sùng bị cái đói, cái nghèo bám riết. Ngẫm lại cũng chỉ tại kém hiểu biết, tiếp tay cho kẻ xấu buôn bán ma túy, rồi nghiện hút, không còn sức lao động. Để có tiền hút chích, nhiều người đã đi buôn ma túy, rồi đi tù, như trường hợp Và Thị Dính ở bản Háng Lia, Lầu Giống Nhìa ở bản Keo Lôm 1, Giàng A Lử, Giàng A Chá ở bản Huổi Hoa A1... Đặc biệt, Keo Lôm "nổi tiếng" là nơi có nhiều người cả gan tham gia vào các đường dây vận chuyển ma túy lớn từ Lào sang Việt Nam mà cách đây chưa lâu, hai đối tượng "cộm cán" Sủng A Tú, Vàng Thị Soa đã phải tra tay vào còng... "Làm gì mà chẳng bị bắt! Người nghiện nặng mỗi ngày tiêu tốn cả triệu đồng cho "hàng trắng" thì tiền đâu ra? May mà mình "dính" chưa nặng, lại cai nghiện thành công..." - Giàng A Sùng tâm sự. Rồi anh cho chúng tôi biết thêm, Keo Lôm là một trong những xã nghèo nhất của huyện Điện Biên Đông. Mấy năm trước, "bão" ma túy ở vùng này hoành hành dữ dội, nhiều người vào tù ra tội. Thật may, được lãnh đạo cấp trên và cán bộ xã, bản quan tâm, động viên giúp đỡ nên phần lớn trong "đội quân" gần 200 người nghiện đã tham gia mô hình cai nghiện cộng đồng, sinh hoạt theo từng nhóm. Họ được phổ biến tác hại và những hệ lụy của ma túy, cam kết không tham gia buôn bán, tàng trữ và sử dụng các chất ma túy... "Giờ, ở bản Chóp Pli, nhiều người từng nhà tan cửa nát do ma túy, đã gượng dậy được do dứt ra khỏi "con ma này". Bản bây giờ đông hơn, vui hơn mấy năm trước..." - Giàng A Sùng nói rồi nhoẻn miệng cười chào khách, nụ cười hiếm hoi mà chúng tôi bắt gặp ở nơi này. Từ nhà Giàng A Sùng, chúng tôi men theo sườn đồi để đến nhà trưởng bản Chóp Pli Giàng A Tùng. Tâm sự về vấn nạn ma túy ở bản mình, anh Tùng nói trong xa xót: "Điều kiện sản xuất khó khăn, lại nằm ở trung tâm "bão" ma túy nên trước đây, người Mông ở Chóp Pli nói riêng, Keo Lôm nói chung đều cho rằng, mua ma túy về bán hay vận chuyển thuê là dễ kiếm tiền nhất. Vì thế cả xã, cả bản trở thành "điểm nóng" ma túy và tình hình an ninh trật tự ngày càng phức tạp...". Theo trưởng bản Tùng, Chóp Pli hiện có 63 hộ, gồm 331 nhân khẩu, trong đó, 100% là dân tộc Mông. Trước tình hình nhức nhối về buôn bán ma túy, Công an huyện và xã đã phối hợp tập trung lực lượng đấu tranh quyết liệt. Cùng với đó, đội ngũ công an viên của xã, của bản hằng ngày còn đến từng nhà tuyên truyền, vận động bà con không buôn bán ma túy, mà tập trung chăm lo lao động sản xuất. Đến nay, tình hình cơ bản đã ổn định. "Công an thường xuyên căng mình cả ban ngày và ban đêm để phòng ngừa hoạt động mua bán, vận chuyển ma túy cũng như giám sát người nghiện. Trước kia khổ lắm, trộm cắp thường xuyên. Bây giờ tình hình đã ổn định rồi..." - Trưởng bản Tùng nhấn mạnh thêm.
Theo chân Trưởng bản Giàng A Tùng, chúng tôi đến nhà Giàng A Mua, một người nghiện vào hàng "thâm niên" nhất nhì Keo Lôm, nay đã thoát khỏi sự đeo bám của "ả phù dung". Làm vợ của một người suốt ngày, suốt đêm bị hành hạ bởi ma túy, chị Vừ Thị Mùi rất buồn tủi. Mọi công việc lớn bé, chị đều phải kham hết. Một mình gánh vác công việc của cả gia đình, nuôi con rất vất vả, nên khi Mua quyết định đi cai nghiện ở Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội huyện Điện Biên Đông, chị ít có dịp đi thăm chồng, đơn giản vì không có tiền. "Không có chồng ở nhà buồn lắm. Nhưng chồng ở nhà lại khổ hơn. Nhà người khác làm nương có chồng cày bừa cho, còn mình phải tự làm vì chồng suốt ngày ngẩn ngơ vì ma túy. Nhưng bây giờ, chồng mình đã cai nghiện được rồi. Mình mừng lắm!" - Chị Mùi tâm sự trong nụ cười rạng rỡ. Chắc hẳn, ít ai có thể cảm nhận trọn vẹn niềm vui vỡ òa ẩn chứa trong nụ cười của người đàn bà Mông này, nếu không biết rằng, mới ngày nào đấy thôi, trong ngôi nhà gỗ tềnh toàng, tài sản duy nhất của vợ chồng chị là chiếc giường ọp ẹp cùng vài cái nồi. Nhưng đến bây giờ, đã qua một mùa hoa ban, nhờ cán bộ xã, bản kiên gan vận động, chồng chị đã tránh xa "con ma" ma túy, chí thú làm ăn nên đời sống đã khá hẳn lên. 3 đứa con đang trong độ tuổi đi học, trước đây phải bỏ trường, bỏ lớp để lên rừng kiếm cái ăn, giờ đã theo cô giáo tìm lại cái chữ... Ở bản Chóp Pli này không chỉ có gia đình Giàng A Mua đang âm thầm vượt qua bi kịch do vướng phải ma túy, mà còn đến 25 hộ nữa cũng hi vọng về một tương lai tươi sáng, khi người chồng, người cha đang tự nguyện làm lại cuộc đời bằng việc tham gia mô hình cai nghiện tại cộng đồng. Phần lớn trong số họ đã cắt được cơn, phục hồi sức khỏe và quan trọng nhất là họ đã nhìn thấy một tương lai định hình ở phía trước, quyết tâm từ bỏ ma túy, dù rằng con đường đoạn tuyệt với nó không hề bằng phẳng... Chiều, tiếng mưa rơi rả rích trên miền sơn cước thật buồn, nhưng trưởng bản Chóp Pli Giàng A Tùng và đệ tử của "nàng tiên nâu" một thời Giàng A Mua lại rất vui khi chia tay khách miền xuôi. Quàng tay qua vai, mời chúng tôi thêm chén rượu ngô nữa, A Mua bảo: "Mình sáng cái đầu rồi. Nhờ cán bộ xã, cán bộ bản cả đấy! Bây giờ, người Mông ở Chóp Pli đã biết cười rồi...". Phan Mạnh Hưng |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét